व्हिडिओ व्याख्यान १: ३० कोटी वर्षांचा प्रवास - कोळशाची निर्मिती आणि कार्बनीकरण

# व्हिडिओ व्याख्यान १: ३० कोटी वर्षांचा प्रवास - कोळशाची निर्मिती आणि कार्बनीकरण
**मार्गदर्शक:** डॉ. सुहास कुलकर्णी | **कालावधी:** ~५:४० मिनिटे

### नैसर्गिक संसाधनांचे दोन प्रकार:
१. **अक्षय नैसर्गिक संसाधने (Inexhaustible Resources):** जी अमर्याद प्रमाणात उपलब्ध आहेत आणि मानवाच्या वापरामुळे संपणार नाहीत. उदा. सूर्यप्रकाश, हवा.
२. **संपणारी नैसर्गिक संसाधने (Exhaustible Resources):** ज्यांचा साठा मर्यादित आहे आणि अतिवापरामुळे ती संपून जातील. उदा. जंगले, वन्यजीव, खनिजे, कोळसा, पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू.

### जीवाश्म इंधने (Fossil Fuels):
कोळसा, पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू ही मृत सजीव अवशेषांपासून (Fossils) लाखो वर्षांच्या प्रक्रियेतून बनलेली आहेत, म्हणून यांना **जीवाश्म इंधने** म्हणतात.

### कोळसा कसा बनला? (Story of Coal):
सुमारे ३० कोटी वर्षांपूर्वी (Carboniferous period) पृथ्वीवर सखल दलदलीच्या भागात घनदाट जंगले होती. पूर, भूकंप यांसारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे ही जंगले मातीखाली गाडली गेली.
त्यांच्यावर मातीचे थर साचत गेले आणि ते खोल गाडले गेले. प्रचंड दाब आणि प्रचंड तापमानामुळे मृत वनस्पतींचे हळूहळू कोळशात रूपांतर झाले! मृत वनस्पतींचे कोळशात रूपांतर होण्याच्या या संथ प्रक्रियेला **कार्बनीकरण (Carbonisation)** म्हणतात.